Życie morskie Morza Czerwonego
Atlas zwierząt, które naprawdę spotykamy koło Hurghady: jak je rozpoznać, w których miesiącach, przy których trzeba uważać i co robić, gdy coś ukłuje. Bez obiecywania spotkań, których nikt nie może zagwarantować.
W skrócie
Rafy w rejonie Hurghady są domem dla żółwi zielonych, delfinów długonosych, płaszczek, muren, skrzydlic, błazenków, papugoryb, ośmiornic i setek gatunków ryb rafowych. Większość z nich widuje się przez cały rok, bo są to gatunki rezydentne. Rekiny rafowe i napoleony spotyka się okazjonalnie, a rekina wielorybiego i mantę bardzo rzadko i sezonowo. Niebezpieczne są wyłącznie zwierzęta, których się dotknie lub na które się nadepnie. Żadne spotkanie z dzikim zwierzęciem nie jest gwarantowane - nie dokarmiamy ryb i nie gonimy zwierząt.
- opisanych zwierząt
- 29
- widocznych ze snorkelingu
- 21
- wymagających ostrożności
- 15
Ssaki morskie
Delfiny Morza Czerwonego, zasady obserwacji i uczciwie o diugoniu.
Żółwie i inne gady
Żółwie zielone i szylkretowe oraz odpowiedź na pytanie o węże morskie.
Rekiny, płaszczki i manty
Uczciwa odpowiedź na pytanie o rekiny w Hurghadzie.
Ryby rafowe
Od napoleona po skrzydlicę - co spotkasz na każdym nurkowaniu.
Koralowce
Co buduje rafę, dlaczego nie wolno jej dotykać i który koral parzy.
Bezkręgowce
Ośmiornice, kalmary, ślimaki, jeżowce, meduzy i muszle, których nie wolno zbierać.
Niebezpieczne zwierzęta Morza Czerwonego - ściąga
Od najgroźniejszych. Wszystkie łączy jedno: krzywdę robią tylko wtedy, gdy się ich dotknie lub na nie nadepnie.
| Zwierzę | Ryzyko | Jak często | Pierwsza pomoc |
|---|---|---|---|
| Skorpena | Potencjalnie śmiertelne | Okazjonalnie | Ukłucie ryby kamień to stan nagły: wyjdź z wody, wezwij pomoc medyczną i od razu zanurz ranę w gorącej wodzie (ok. 45°C, bez oparzenia) - łagodzi ból i unieczynnia część jadu. Nie zakładaj opaski uciskowej. Poszkodowany musi jak najszybciej trafić do szpitala. |
| Stożki | Potencjalnie śmiertelne | Rzadko | Natychmiast wyjść z wody, położyć poszkodowanego, unieruchomić kończynę i założyć na całej jej długości bandaż uciskowy (technika ucisku z unieruchomieniem); nie pozwalać mu chodzić. Pilnie wezwać pomoc i zorganizować transport do szpitala, cały czas kontrolując oddech i będąc gotowym do sztucznego oddychania i resuscytacji. Nie nacinać, nie wysysać, nie zakładać opaski zaciskowej - każde ukłucie stożka traktujemy jak nagły przypadek, nawet gdy nie boli. |
| Płaszczki | Jadowite / bolesne | Często | Ukłucie kolcem płaszczki: zanurz ranę w gorącej wodzie, tak ciepłej, jak da się wytrzymać bez oparzenia (ok. 45°C), na 30-90 minut - jad jest białkowy i ciepło go unieczynnia. Nie wyrywaj kolca tkwiącego głęboko. Każde takie ukłucie powinien obejrzeć lekarz. |
| Skrzydlica | Jadowite / bolesne | Często | Zanurz ukłute miejsce w gorącej wodzie, tak ciepłej, jak da się wytrzymać bez oparzenia (ok. 45°C), na 30-90 minut - ciepło rozkłada jad i wyraźnie zmniejsza ból. Usuń widoczne fragmenty kolca, zdezynfekuj ranę. Przy duszności, zawrotach głowy lub narastającym obrzęku - lekarz. |
| Rekiny | Nie dotykać | Rzadko | Ugryzienia są skrajnie rzadkie. Gdyby do nich doszło, liczy się zatamowanie krwawienia bezpośrednim uciskiem, wyjście z wody i natychmiastowa pomoc medyczna. |
| Rogatnica | Nie dotykać | Okazjonalnie | Ugryzienie rogatnicy to rana szarpana: przemyj ją czystą wodą, zdezynfekuj i załóż opatrunek. Głębsze rany powinien obejrzeć lekarz. |
| Mureny | Nie dotykać | Często | Zatamuj krwawienie uciskiem, dokładnie przemyj i zdezynfekuj ranę. Ugryzienia muren łatwo ulegają zakażeniu, dlatego każde powinien obejrzeć lekarz. |
| Koralowce | Nie dotykać | Często | Otarcie o koral przemyj czystą wodą, usuń widoczne drobiny i zdezynfekuj. Takie rany goją się wolno; jeśli po 2-3 dniach pojawia się zaczerwienienie, obrzęk lub ropa - lekarz. |
| Meduzy | Nie dotykać | Rzadko | Spłucz oparzone miejsce wodą morską, nigdy słodką. Resztki parzydełek zdejmij pęsetą lub krawędzią karty, nie pocieraj. Ból łagodzi ciepły okład. Przy duszności, obrzęku twarzy lub rozległej wysypce - natychmiast lekarz. |
| Błazenek | Nie dotykać | Często | Uszczypnięcie błazenka rzadko przebija skórę. Jeśli zostało zadrapanie, po wyjściu z wody przemyj je czystą wodą, zdezynfekuj i zabezpiecz plastrem, a przy podrażnieniu skóry po kontakcie z ukwiałem nie pocieraj tego miejsca. W razie wątpliwości - lekarz. |
| Barakudy | Nie dotykać | Okazjonalnie | Ugryzienie barakudy to głęboka rana cięta: wyjdź z wody, zatamuj krwawienie mocnym, bezpośrednim uciskiem przez czysty opatrunek i unieś zranioną kończynę. Rany nie opracowuj samodzielnie poza przepłukaniem czystą wodą - wymaga pilnej pomocy lekarskiej, zwykle szycia i oceny ryzyka zakażenia. |
| Rozdymki | Nie dotykać | Często | Po ugryzieniu wyjdź z wody, zatamuj krwawienie bezpośrednim uciskiem, przemyj ranę czystą wodą, zdezynfekuj i załóż opatrunek; głęboka rana palca wymaga lekarza. Zatrucie po zjedzeniu rozdymki (drętwienie ust, osłabienie mięśni, trudności z oddychaniem) to stan nagły - natychmiast wzywa się pomoc medyczną. |
| Pokolec arabski | Nie dotykać | Często | Wyjdź z wody, zatamuj krwawienie bezpośrednim uciskiem przez czysty opatrunek, potem przemyj ranę czystą wodą, zdezynfekuj i osłoń jałowym opatrunkiem. Głębokie lub szeroko rozchylone cięcie wymaga lekarza - może być potrzebne szycie i sprawdzenie szczepienia przeciw tężcowi. Narastające zaczerwienienie, obrzęk lub gorączka w kolejnych dniach to także powód do wizyty. W razie wątpliwości - lekarz. |
| Jeżowce | Nie dotykać | Często | Wyjść z wody i zanurzyć miejsce ukłucia w gorącej wodzie (ok. 45 stopni, tyle, ile skóra znosi bez oparzenia) na 30-90 minut. Wystające kolce wyjąć pęsetą, ciągnąc prosto, bez rozgniatania i bez dłubania w głąb; ranę umyć wodą z mydłem, a na drobne resztki można przyłożyć okład z octu. Kolec przy stawie lub wbity głęboko, narastający obrzęk, ropa, gorączka albo jakiekolwiek objawy ogólne - lekarz. |
| Koral ognisty | Nie dotykać | Często | Wyjść z wody, spłukać miejsce wodą morską (nie słodką, bo uruchamia niewystrzelone parzydełka), polać octem i nie pocierać ani nie drapać. Pęcherzyków nie przekłuwać, skórę utrzymywać czystą i suchą, a otarcia dokładnie oczyścić. Duszność, obrzęk twarzy, rozległa wysypka lub objawy zakażenia - lekarz. |
To zasady pierwszej pomocy w zakresie kursów EFR i DAN, a nie porada lekarska. Przy duszności, rozległym obrzęku, zawrotach głowy albo po ukłuciu ryby kamień lub stożka - natychmiast lekarz.
Kiedy co zobaczysz - szanse miesiąc po miesiącu
Skala 0-3: 0 praktycznie nigdy, 1 sporadycznie, 2 często, 3 szczyt. Większość gatunków to rezydenci, więc rok jest równy - różnice robią gatunki wędrowne.
| Zwierzę | sty | lut | mar | kwi | maj | cze | lip | sie | wrz | paź | lis | gru |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Delfiny | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |
| Żółwie morskie | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Rekiny | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 |
| Rekin wielorybi | 0 | 0 | 1 | 2 | 3 | 3 | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| Płaszczki | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Skrzydlica | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Skorpena | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Rogatnica | 1 | 1 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 |
| Mureny | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Napoleon | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Ośmiornice | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Koralowce | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Meduzy | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 | 1 |
| Błazenek | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Papugoryby | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Barakudy | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Rozdymki | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Pokolec arabski | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Ryby motyle | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Jeżowce | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Koral ognisty | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Stożki | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Ślimaki nagoskrzelne | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Przydacznie | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Kalmary i mątwy | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Diugoń | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Manta | 0 | 0 | 1 | 2 | 2 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Węże morskie | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Ryba krokodyl | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
Życie morskie w Hurghadzie - pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o zwierzęta Morza Czerwonego, bezpieczeństwo i sezony.
Na rafach w rejonie Hurghady najczęściej spotyka się żółwie zielone, delfiny długonose, płaszczki niebieskoplame, orlenie, mureny, skrzydlice, ośmiornice oraz setki gatunków ryb rafowych. Okazjonalnie pojawiają się napoleony i rekiny rafowe, a sezonowo - bardzo rzadko - rekin wielorybi. Wszystkie spotkania zależą od natury i nie da się ich zagwarantować.
Tak. Zdecydowana większość zwierząt Morza Czerwonego nie stanowi zagrożenia dla nurka. Uwagi wymagają trzy grupy: skorpeny i ryba kamień (leżą zamaskowane na dnie - dlatego nigdy nie stajemy na dnie i nie dotykamy rafy), skrzydlice (jadowite kolce, wyłącznie obronne) oraz rogatnica tytanowa w sezonie lęgowym (broni gniazda). Wszystkie trzy omawiamy na briefingu przed nurkowaniem.
Tak, ale w rejonie Hurghady spotyka się je rzadko i są to niemal wyłącznie gatunki rafowe - rekin białopłetwy i okazjonalnie szary rafowy, najczęściej na Careless Reef. Dla nurka rekreacyjnego nurkującego z przewodnikiem ryzyko jest znikome, a spotkanie z rekinem rafowym traktuje się jako rzadką premię.
Rafa żyje przez cały rok - żółwie, mureny, skrzydlice i ryby rafowe są rezydentne. Największy komfort dają wrzesień i październik: woda ma 27-28 stopni, morze jest spokojne, a widoczność najlepsza. Rekin wielorybi pojawia się sezonowo, głównie od kwietnia do czerwca, ale spotkania są bardzo rzadkie.
Część z nich tak. Żółwie, delfiny, płaszczki niebieskoplame, ośmiornice i koralowce na płyciznach są dobrze widoczne z maską i rurką - zwłaszcza na Shaab Abu Nugar, w Turtle Bay i przy Shaab El Erg. Mureny, napoleony i rekiny rafowe wymagają zejścia głębiej, czyli nurkowania.
Nie, nigdy. Dokarmianie zmienia naturalne zachowania zwierząt, uzależnia je od ludzi i jest głównym mechanizmem, przez który dzikie gatunki zaczynają kojarzyć nurków z jedzeniem. To także przyczyna większości ugryzień przez mureny. Obserwujemy z dystansu i niczego nie dotykamy.
Najczęstszym urazem w Egipcie jest nadepnięcie na jeżowca na płyciźnie przy plaży, a nie spotkanie z rekinem. Realnej uwagi wymagają: ryba kamień i skorpeny (zamaskowane na dnie, jad w kolcach), skrzydlica, płaszczki z kolcem jadowym, stożki (muszle, których nie wolno podnosić), koral ognisty i meduzy. Wszystkie łączy jedno: krzywdę robią wyłącznie wtedy, gdy się ich dotknie lub na nie nadepnie. Na nurkowaniu z łodzi nie staje się na dnie i niczego się nie dotyka, więc ryzyko jest znikome.
Węży morskich w Morzu Czerwonym nie ma - zwierzęta brane za węże to węgorze wężowe, czyli nieszkodliwe ryby. Diugonie w Egipcie żyją, ale daleko na południu, w zatokach z trawą morską koło Marsa Alam; w zasięgu jednodniowej łodzi z Hurghady nie ma pewnego miejsca na diugonia.
Chcesz wiedzieć, na której rafie szukać konkretnego gatunku?
Część zdjęć gatunków pochodzi z Wikimedia Commons i jest używana na licencjach Creative Commons. Autor i licencja każdego zdjęcia są podane na stronie danego zwierzęcia.