Drapieżnik, nad którym wszyscy przepływają
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons. Zdjęcie kadrowane.
W skrócie
Ryba krokodyl (Papilloculiceps longiceps), nazywana też krokodylicą lub płaskogłowem, nie jest groźna dla nurków: nie ma jadu, nie gryzie i nie atakuje. To spłaszczony drapieżnik z zasadzki, który leży nieruchomo na piasku przy rafie, zwykle na głębokości 3-20 metrów, i dorasta do około 70 cm, choć większość spotykanych osobników ma 40-50 cm. Rozpoznasz ją po szerokim, płaskim pysku przypominającym krokodyli i po koronkowych wypustkach tęczówki, które maskują oko. Bywa mylona ze skorpeną i rybą kamień, które w odróżnieniu od niej mają kolce jadowe. W rejonie Hurghady najłatwiej o nią na rafie Torfa El Shahed.
Ryba krokodyl to zwierzę, nad którym przepływa prawie każdy i którego prawie nikt nie widzi. Leży płasko na piasku u podstawy rafy, nieruchoma jak deska, w plamistym, szaro-oliwkowym wzorze dopasowanym do dna. Przewodnik pokazuje palcem pusty na pozór kawałek piasku, grupa patrzy kilka sekund i dopiero wtedy z tła wyłania się półmetrowa ryba z pyskiem krokodyla. Na stronach naszych miejsc nurkowych nazywamy ją krokodylicą; w atlasach znajdziesz ją wśród płaskogłowowatych (Platycephalidae).
Wszystko w jej budowie służy zasadzce. Ciało jest spłaszczone grzbietobrzusznie, oczy siedzą na szczycie głowy, a szeroki pysk otwiera się błyskawicznie i zasysa małą rybę albo krewetkę, która podpłynęła za blisko. Najładniejszy szczegół widać dopiero z bliska: tęczówkę przesłaniają rozgałęzione, koronkowe wypustki, które rozbijają ciemny, okrągły zarys źrenicy - jedyny element, który mógłby zdradzić rybę ofierze. Według atlasów gatunek dorasta do około 70 cm, ale typowe osobniki mają 40-50 cm.
Najczęstsze pytanie brzmi: czy to nie jest ryba kamień? Nie, choć pomyłka jest zrozumiała, bo obie leżą na dnie i obie liczą na kamuflaż. Ryba krokodyl jest długa, płaska i leży na otwartym piasku; skorpena jest krępa, z dużą głową w strzępiastych wyrostkach i siedzi raczej na koralowcu lub skale, a ryba kamień wygląda jak bezkształtna, obrośnięta bryła z pyskiem skierowanym ku górze. Najważniejsza różnica jest niewidoczna: skorpena i ryba kamień mają kolce jadowe, ryba krokodyl nie. Tamte dwie opisujemy na osobnej stronie o skorpenie i rybie kamień - warto ją przeczytać, bo to z ich powodu nie dotykamy dna.
Rybę krokodyl oceniamy jako niegroźną dla człowieka: nie ma jadu, nie gryzie, nie broni terytorium. Zbyt mocno niepokojona odpływa kilka metrów i kładzie się z powrotem. Ma natomiast kostne listwy i ostre kolce na głowie oraz pokrywach skrzelowych, o które mógłby się zadrapać ktoś, kto próbowałby ją złapać - to zwykłe skaleczenie, nie ukłucie jadowe, i nie ma jak do niego dojść bez chwytania ryby. W praktyce wystarcza zasada obowiązująca na każdej rafie: nie dotykamy dna i nie kładziemy na nim rąk ani kolan. Nie dlatego, że krokodylica jest groźna, tylko dlatego, że równie dobrze zamaskowana skorpena już jest.
Miejsce nurkowania potwierdzamy rano, zależnie od pogody i poziomu grupy.
Wybierz sposób, który pasuje do Twojego doświadczenia.
Dwa najlepsze miejsca rafowe w jeden dzień. Nurkowanie z łodzi dla certyfikowanych nurków z lunchem i transferem w cenie - uczciwa cena, bez ukrytych kosztów. Wypożyczenie sprzętu 15 €/dzień.
Zdobądź certyfikat nurka i rozpocznij przygodę na całe życie. Kurs PADI Open Water z polskojęzycznym instruktorem.
Rozwijaj swoje umiejętności nurkowe w Hurghadzie. 5 przygodowych nurkowań, w tym głębokie i nawigacja.
Najczęstsze pytania polskich nurków i turystów.
Nie. Ryba krokodyl nie ma jadu, nie gryzie ludzi i nie atakuje nurków - jej jedyną strategią jest bezruch. Ma ostre kostne kolce na głowie i pokrywach skrzelowych, więc nie należy jej łapać, ale to kwestia zadrapania, a nie zatrucia. Przy zwykłej obserwacji z pół metra jest całkowicie bezpieczna.
Nie, to dwie różne ryby. Ryba krokodyl jest długa, płaska, z szerokim pyskiem i leży na otwartym piasku; nie jest jadowita. Ryba kamień jest krępa, bryłowata, z pyskiem skierowanym ku górze i ma kolce grzbietowe z bardzo silnym jadem. Łączy je kamuflaż i to, że obie łatwo przeoczyć, dlatego zasada niedotykania dna obowiązuje zawsze.
Na rafach z piaszczystymi polanami u podstawy wież koralowych. U nas najpewniejszym miejscem jest Torfa El Shahed, gdzie krokodylice leżą na piasku między wieżami, a zaawansowani widują je też na płytkiej półce Hamdy. Szukaj nie ryby, tylko symetrycznego kształtu strzały na piasku - albo po prostu patrz, gdzie pokazuje przewodnik. Jak przy każdym dzikim zwierzęciu, pewności nie ma.
Rzadko. Żyje co prawda już od kilku metrów głębokości, ale z powierzchni jej kamuflaż jest praktycznie nie do przebicia, a na rafach, na które pływamy łodzią, piasek zaczyna się zwykle głębiej. Zdarza się ją wypatrzyć w płytkich, piaszczystych lagunach przy plażach, na 2-4 metrach. Na nurkowaniu szanse są nieporównanie większe, bo patrzysz na dno z bliska i pod kątem.
