Skorpena i ryba kamień
Najlepiej zamaskowane zagrożenie
W skrócie
Ryba kamień (Synanceia verrucosa) jest uznawana za najbardziej jadowitą rybę świata, a spokrewniona z nią skorpena brodata jest w Morzu Czerwonym pospolita. Obie leżą nieruchomo na dnie i są niemal nie do odróżnienia od koralowca lub kamienia. Jad znajduje się w kolcach płetwy grzbietowej i działa wyłącznie obronnie - nadepnięcie jest głównym mechanizmem wypadków. Dlatego podczas nurkowania nigdy nie stajemy na dnie ani nie dotykamy rafy, a na plaży wchodzimy do wody w obuwiu.
Jeśli miałaby istnieć jedna zasada bezpieczeństwa na rafie, brzmiałaby: nie dotykaj dna. Powód nazywa się ryba kamień i skorpena brodata - dwie ryby, które przez większość czasu leżą kompletnie nieruchomo, obrośnięte glonami i tak dopasowane kolorem do podłoża, że doświadczony przewodnik potrzebuje kilku sekund, żeby je pokazać grupie.
Ryba kamień jest uważana za najbardziej jadowitą rybę świata. Jej kolce grzbietowe przebijają podeszwę buta plażowego, a ukłucie wywołuje ból opisywany przez poszkodowanych jako nie do zniesienia, z obrzękiem i ryzykiem objawów ogólnych. Skorpena brodata jest mniej groźna, ale znacznie częstsza - widujemy ją na wielu nurkowaniach, zwykle na piaszczystych polanach i podstawach głów koralowych.
Dobra wiadomość jest taka, że oba gatunki są całkowicie bierne. Nie ścigają, nie atakują, nie reagują na obecność nurka - ich strategia to bycie niewidzialnym. Wypadki biorą się wyłącznie z kontaktu: postawienia stopy, oparcia ręki albo klęknięcia na dnie. Nurek z opanowaną pływalnością nie ma jak się z nimi zetknąć.
Bezpieczeństwo
To jedyne zwierzę na tej liście, które traktujemy jako realne zagrożenie - nie ze względu na zachowanie, tylko na kamuflaż. Zasady: nigdy nie stajemy i nie klękamy na dnie, nie opieramy rąk o rafę, nie sięgamy w szczeliny, a na plaży wchodzimy do wody w obuwiu. W razie ukłucia: natychmiast wyjść z wody, zanurzyć miejsce w gorącej wodzie ok. 45 stopni i jak najszybciej dotrzeć do placówki medycznej - przy rybie kamień może być potrzebna surowica. To sytuacja wymagająca lekarza, nie przeczekania.
Kiedy spotkasz skorpena w Hurghadzie
Rafy, na których spotykamy skorpena
Miejsce nurkowania potwierdzamy rano, zależnie od pogody i poziomu grupy.
Skorpena - pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania polskich nurków i turystów.
Tak, występuje w całym Morzu Czerwonym, choć znacznie częściej spotyka się spokrewnioną skorpenę brodatą. Obie są bierne i nie stanowią zagrożenia dla nurka, który nie dotyka dna. Ryzyko dotyczy przede wszystkim osób wchodzących do wody z plaży boso.
Szukaj nie ryby, tylko nieregularności: dwoje małych oczu skierowanych do góry, prosta linia pyska i zarys, który jest odrobinę zbyt symetryczny jak na kamień. W praktyce większość nurków widzi skorpenę dopiero wtedy, gdy przewodnik ją wskaże.
Na plażach z wejściem po rafie - zdecydowanie tak. To najprostsze zabezpieczenie przed nadepnięciem na skorpenę, jeżowca lub ostry koral. Przy nurkowaniu z łodzi problem nie występuje, bo wchodzi się do wody z burty i nie dotyka dna.